2023’te seçimin kaybedilmesiyle başlayıp bugün Yeni Parti’nin kurulmasına kadar gelen ...

2023’te seçimin kaybedilmesiyle başlayıp bugün Yeni Parti’nin kurulmasına kadar gelen süreç hepimizin malumu.

Kılıçdaroğlu’nun uzun genel başkanlığı, 2019’da İmamoğlu’nun İstanbul’u kazanması, 2023 seçiminin hayal kırıklığı, İmamoğlu ve Özel’in başlattığı değişim hareketi ile parti yönetiminin değişmesi, 2024 yerel seçim başarısı, İmamoğlu’nun tutuklanmasıyla genişleyen operasyonlar, butlan kararı ve son olarak Yeni Parti’nin kurulması…

Gündem çok yoğun ve hızlı değiştiği için sürece biraz daha soğuk ve ölçülebilir bir yerden bakalım ve parti programlarında hangi kavramlara yer verdiklerini inceleyelim. Bunun için üç belge karşılaştırıldı; 2008’de kabul edilen ve Kılıçdaroğlu’nun genel başkanlığı boyunca değiştirilmeyen CHP Programı, değişimci yönetimin hazırladığı 2025 CHP Programı ve 2026’da kurulan Yeni Parti’nin parti programı.

Üç program; beş ana eksen, on beş alt eksen ve 146 arama ifadesi üzerinden tarandı. Demokrasi, hukuk devleti, eşitlik, kadın, Kürt, sosyal devlet, emek, üretim, piyasa, liyakat, cinsel yönelim ve ayrımcılık gibi kavramlar sayıldı. Belgelerin uzunlukları farklı olduğu için sonuçlar 10.000 kelime başına normalize edildi.

Sonuçlara bakalım;

2008 programı üretim, sanayi, tarım, kalkınma, eğitim, sağlık ve kamu hizmetleri açısından kapsamlı ve kurduğu ilişki daha çok devlet merkezli. Devlet planlayan, geliştiren, düzenleyen ve koruyan temel aktör; yurttaş ise çoğunlukla politikaların yararlanıcısı. Yani daha çok yukarıdan aşağıya (top-down) bir söylem söz konusu.

2025 programında ağırlık merkezi değişiyor ve demokrasi, hukuk devleti, eşit yurttaşlık, katılım, hesap verebilirlik, liyakat ve hak temelli sosyal politika güçleniyor. Toplumsal cinsiyet, cinsel yönelim ve cinsiyet kimliği gibi başlıklar daha açık biçimde adlandırılıyor. Devletin topluma ne vereceğini anlatan programdan, yurttaşın hangi haklara sahip olduğunu ve iktidarı nasıl denetleyeceğini anlatan programa geçiliyor. Söylem aşağıdan yukarı (bottom-up) doğru genişliyor.

Yeni Parti programı ise bu hattı daha kısa, yoğun ve mücadeleci bir dile taşıyor. Demokrasi, hukuk devleti, eşit yurttaşlık ve çoğulculuk en yüksek kavramsal yoğunluğa burada ulaşıyor. İmamoğlu’nun tutuklanması, muhalefete yönelik operasyonlar ve CHP’ye yargı yoluyla müdahale edilmesi, demokrasi ve hukuku sade reform hedeflerinden savunulması gereken siyasi alanlara dönüştürüyor. Sosyal devlet ve kamusal sorumluluk anlayışı korunurken ağırlık iktidarın sınırlandırılmasına, yurttaş iradesine ve demokratik meşruiyetin yeniden kurulmasına kayıyor. 2023’te parti içi değişim olarak başlayan hat, baskı karşısında açık ve net bir demokrasi mücadelesi söylemine dönüşüyor.

CHP 2008 Parti Programı: https://lnkd.in/de-fhJnw CHP 2025 Parti Programı: https://lnkd.in/d9D_cup6 (Butlan yönetimi kaldırmış görünüyor) YP 2026 Parti Programı: https://lnkd.in/dqfjXrJT